کود نیتروژن چیست؟

کود نیتروژن

نیتروژن اولین و اصلی‌ترین عنصر مورد نیاز گیاهان است که توسط کود نیتروژن به زمین داده می‌شود. البته به صورت اصولی و اولیه زمین دارای عنصر نیتروژن می‌باشد اما به سبب کشت‌های مداوم و استفاده از روش‌های نادرست در کشت برای اینکه بتوانیم باز هم به کشت مواد غذایی در زمین‌هایمان ادامه بدهیم باید از کودهای تقویتی برای زمین استفاده بکنیم.

البته این مسئله مختص به ایران نیست و در سرتاسر جهان به منظور تامین مواد غذایی از کودهای کشاورزی استفاده می‌شود. کودهای نیتروژنه با هدف افزایش رشد رویشی گیاه و قسمت‌های سبز رنگ آن به گیاه داده می‌شود و منجر به افزایش بازدهی محصولات کشاورزی می‌شود.

کود نیتروژن چیست؟

کود نیتروژن کودی است که به طور عمده از نیتروژن تشکیل شده باشد. به بیان دیگر هر کودی که ماده اصلی تشکیل دهنده‌ی آن نیتروژن باشد کود نیتروژن نام می‌گیرد. همچنین ممکن است گاهی کودهای نیتروژن نام دیگری داشته باشند اما در نهایت ترکیب اصلی آن‌ها نیتروژن می‌باشد.

برخی از کودهای کشاورزی که ترکیب اصلی آن‌ها نیتروژن می‌باشد به شرح زیر می‌باشد:

  • کود کامل یا NPK
  • کودهای شیمیایی نیتروژنه
  • کودهای دریایی و یا حاوی جلبک
  • کودهای حیوانی

نقش نیتروژن در گیاه

نیتروژن یکی از ترکیبات مهم گیاهی است که نقش‌های بسیاری را در گیاه بر عهده دارد. در واقع هر گاه قصد تغذیه گیاه را داشته باشیم ابتدا باید حواس خودمان را به نیتروژن معطوف کنیم چرا که اصلی‌ترین ترکیب غذایی مورد نیاز گیاه است.

کود نیتروژن

 

ساخت کلروفیل

نیتروژن در ایجاد و صحت عملکرد کلروفیل‌ها نقش مهمی دارد. کلروفیل ترکیب اصلی سازنده قندها و ترکیبات کربنه در گیاهان است و با جذب آب و کربن‌دی‌اکسید و با کمک انرژی خورشید در فرایند فتوسنتز نقش دارد. در صورتی که نیتروژن کافی در دسترس گیاهان نباشد کلروفیلی نخواهیم داشت و اگر کلروفیل نداشته باشیم گیاه از بین خواهد رفت.

تولید اسیدهای آمینه

اسید‌های آمینه چه در بدن انسان و چه در گیاهان نقشی اساسی دارند. اسیدهای آمینه از نیتروژن، کربن، هیدروژن، گوگرد و نیتروژن تشکیل شده‌اند و در صورتی که هر کدام از این ترکیبات در گیاه حضور نداشته باشد عملا ساخت اسیدآمینه نیز مختل می‌شود.

اسید‌های آمینه به دو شکل عمده در گیاه به ایفای نقش می‌پردازند. اسیدهای آمینه به هم متصل شده و پروتئین‌ها را می‌سازند و پروتئین‌ها نیز به عنوان ساختارهای آنزیمی عمل می‌کنند. همچنین پروتئین‌ها نقشی اساسی در ایجاد ساختارهای گیاه دارند.

به همین دو دلیل اساسی نیز می‌باشد که با تزریق کود نیتروژنه به گیاه ساختارهای رویشی آن مانند برگ و ساقه به خوبی رشد می‌کنند. به طور مثال در گیاهانی مانند گندم می‌توانیم با تزریق به موقع نیتروژن و گوگرد ساخت اسید‌های آمینه را افزایش دهیم و منجر به افزایش طول ساقه‌ها و وزن دانه‌های گندم شویم.

تولید انرژی متابولیک (ATP)

ATP واحد اصلی انرژی در گیاهان و انسان است. به بیان دیگر انٰرژی در واحدهایی به نام ATP بسته‌بندی‌ شده و به قسمت‌های مختلف می‌روند. هر گاه می‌گوییم قندها می‌سوزند و انرژی تولید می‌کنند یعنی همین ATP را تولید می‌کنند. یکی از ساختارهای اصلی تشکیل دهنده‌ی این مولکول نیتروژن می‌باشد و در صورتی که نیتروژن کافی نداشته باشیم انرژی نیز نخواهیم داشت و گیاه رشد نخواهد کرد.

نقش در ساخت اسیدهای نوکلئیک

اسید نوکلیک یا همان ماده وراثتی موجودات زنده نیز یکی از ساختارهای اصلی موجودات می‌باشد که بدون آن ادامه حیات ممکن نیست. در واقع هر موجودی که اسید‌نوکلئیک نداشته باشد زنده محسوب نمی‌شود (ویروس). یکی از عناصر تشکیل دهنده این ماده نیز نیتروژن می‌باشد.

کاملا مشخص است که در صورت فقدان نیتروژن کافی شاهد عدم ساخت بهینه نوکلئیک‌های اسید و در نهایت کاهش رشد و بازدهی گیاهان خواهیم بود.

انواع ترکیبات نیتروژن در دسترس گیاهان

ترکیبات متعددی از نیتروژن وجود دارد که در دسترس گیاهان است. به طور مثال درصد بالایی از هوای موجود را گاز نیتروژن تشکیل می‌دهد اما گیاهان نمی‌توانند این گاز را جذب کرده و استفاده کنند. ترکیباتی همچون نیترات (NO۳)،  اوره و آمونیوم از این دست ترکیبات هستند. همان‌طور که می‌دانید اوره یکی از ترکیبات اصلی تولید شده در کارخانجات پتروشیمی است که نیاز مزارع کشاورزی را به خوبی تامین می‌کند.

همچنین آمونیم و نیترات نیز توسط‌ ترکیبات کودی مختلفی همچون سولفات آمونیم، آمونیم نیترات، پتاسیم نیترات، کلسیم نیترات، پتاسیم نیترات و دیگر ترکیبات کودی به زمین وارد می‌شوند.

کود نیتروژن

 

چرخه نیتروژن در خاک

چرخه کامل نیتروژن در خاک چرخه‌ای است که نیتروژن محیطی به خاک وارد می‌شود و به شکل‌های مختلفی از آن خارج می‌شود. اما این بار ما قصد داریم تا یکی از ابعاد مهم چرخه نیتروژن در خاک را برای شما شرح بدهیم. یکی از فرایند‌های طبیعی و حیاتی که در خاک اتفاق می‌افتد تبدیل نیتروژن موجود در جو به آمونیوم است.

این واکنش توسط باکتری‌های خاکزی دارای نیتروژناز اتفاق می‌افتد و با توجه شرایط محیطی سالانه چیزی در محدوده‌ی ۳۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار به شکل آمونیوم را به خاک وارد می‌کنند. برخی از این میکروارگانیسم‌ها شامل ریزوبیوم‌ها و ازتو باکتر‌ها می‌باشند. این باکتری‌ها به فراوانی در نزدیکی ریشه گیاهانی همچون یونجه و شبدر زندگی می‌کنند.

تغذیه خاک با کود نیتروژنه

یکی از عادات کشاورزان سنتی در ایران این است که در ابتدای کشت خود  اقدام به اضافه کردن کود نیتروژن به خاک می‌کنند. کودهای نیتروژنه اغلب به کودهای سفید مشهور هستند و در ابتدای کشت محصولات کشاورزی به زمین داده می‌شوند. بهترین اقدام برای تغذیه زمین با کودهای تقویتی این است که ابتدا یک آزمایش خاک از زمین خود بگیریم تا با میزان کمبودهای آن آشنا شویم و سپس با هزینه‌ی بسیار کمتری نسبت به روش معمولی اقدام به تغذیه زمین بکنیم.

کودهای نیتروژنه را با توجه به نوع کشت و نوع محصول می‌توانیم در زمان‌های متفاوتی به زمین اضافه کنیم. ما می‌توانیم نیتروژن در غالب آبیاری به خاک اضافه کنیم و یا اینکه با محلول‌پاشی اقدام به تغذیه زمین بکنیم. در روش محلول‌پاشی عنصر نیتروژن به سرعت در گیاه جذب می‌شود و در روش آبیاری جذب کامل عناصر را خواهیم داشت.

در واقع بیشترین جذب گیاهان از طریق ریشه اتفاق می‌افتد و بهتر است در زمان ممکن از روش آبیاری برای تغذیه گیاه استفاده کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *